رفتوآمد فرستادگان ترامپ به تلآویو | پشتپرده دیدار ویتکاف با نتانیاهو چیست؟
رویداد۲۴| دیدار استیو ویتکاف و جرد کوشنر، دو فرستاده رئیسجمهور آمریکا، با بنیامین نتانیاهو در قدس اشغالی، حتما فراتر از یک ملاقات دیپلماتیک معمولی است؛ این دیدار در زمانی انجام شد که هم غزه در وضعیت تعلیق میان آتشبس و جنگ قرار دارد و هم کل منطقه غرب آسیا نشانههای آشکاری از یک آرایش امنیتی تازه را بروز میدهد. رسانههای رژیم صهیونیستی این ملاقات را مستقیماً به پرونده گذرگاه رفح و آنچه «مرحله دوم» توافق آتشبس غزه خوانده میشود، گره زدهاند؛ اما تحلیل رسانههای بینالمللی نشان میدهد ماجرا فراتر از یک گذرگاه مرزی است.
سازمان رادیو و تلویزیون رژیم صهیونیستی اعلام کرده است که این دیدار به درخواست تلآویو و پس از اعلام کمیته تکنوکرات درباره بازگشایی رفح انجام شده و قرار است پس از نشست کابینه امنیتی و سیاسی، این تصمیم بهطور رسمی اعلام شود. در همین حال، روزنامه هاآرتص از ادامه گفتوگوها درباره استقرار شرکتهای امنیتی خصوصی آمریکایی در گذرگاه رفح خبر داده؛ موضوعی که بهزعم ناظران، بیش از آنکه نشانه کاهش تنش باشد، بیانگر تلاش برای کنترل امنیتی غزه در قالبی جدید است.
مدیریت بحران یا آمادگی برای تقابل؟
در تحلیلهای رسانههای غربی، این دیدار در چارچوب تلاش آمریکا برای «مدیریت بحران» توصیف شده است. رویترز در گزارشی تأکید کرده که واشنگتن نگران فروپاشی کامل آتشبس و کشیدهشدن درگیری به مرزهای لبنان و حتی دریای سرخ است. به نوشته این خبرگزاری، دولت آمریکا همزمان میکوشد از یکسو فشار افکار عمومی جهانی درباره وضعیت انسانی غزه را کاهش دهد و از سوی دیگر، دست اسرائیل را برای مهار حماس و بازیگران منطقهای کاملاً نبندد.
نیویورکتایمز نیز در تحلیلی، بازگشت چهرههایی مانند کوشنر به معادلات منطقه را نشانهای از فعالشدن دوباره شبکه غیررسمی سیاست خارجی ترامپ دانسته؛ شبکهای که بیش از دیپلماسی کلاسیک، بر توافقهای امنیتی، نقشآفرینی بخش خصوصی و فشار میدانی تکیه دارد. این روزنامه نوشته است که بحث حضور شرکتهای امنیتی خصوصی آمریکایی در رفح، میتواند الگویی تازه برای «برونسپاری امنیت» در مناطق بحرانزده باشد؛ الگویی که پیامدهای حقوقی و سیاسی آن هنوز روشن نیست.
در خود اسرائیل نیز فضای سیاسی بهشدت امنیتی است. شبکه ۱۲ رژیم صهیونیستی گزارش داده که نتانیاهو در یکی دو روز گذشته نشستهای فشردهای با اعضای کابینه امنیتی، فرماندهان نظامی و مسئولان اطلاعاتی داشته است؛ نشستهایی که محور اصلی آنها آینده جنگ غزه، فشارهای آمریکا و نگرانی از گسترش جبهه شمالی بوده است. همزمان، رسانههای عبری از افزایش آمادهباش ارتش اسرائیل در مرزهای لبنان و تشدید عملیات شناسایی در جنوب خبر میدهند؛ نشانههایی که از تداوم یک آرایش جنگی ناپایدار حکایت دارد.
اهداف چندگانه آمریکا
در تحلیلهای رسانهای غربی و اسرائیلی، اگرچه نام ایران کمتر بهصورت صریح مطرح میشود، اما سایه تهران بر اغلب سناریوهای امنیتی منطقه سنگینی میکند. رسانههایی مانند نیویورکتایمز و واشنگتنپست هشدار دادهاند که شکست مرحله دوم آتشبس غزه یا تغییر وضعیت گذرگاه رفح میتواند به فعالشدن «سناریوی چندجبههای» منجر شود؛ سناریویی که در ادبیات امنیتی اسرائیل، بدون نام بردن مستقیم، به معنای کشیدهشدن پای ایران و گروههای همسو با آن به یک تقابل گستردهتر است. هاآرتص نیز با اشاره به افزایش آمادهباش در جبهه شمالی نوشته است ارتش اسرائیل خود را برای پیامدهای منطقهای تصمیمات سیاسی در غزه آماده میکند؛ تصمیماتی که به باور تحلیلگران، هرگونه خطای محاسباتی در آن میتواند سطح تنش میان تهران، تلآویو و واشنگتن را بهطور جدی افزایش دهد.
در سطح منطقهای نیز تحرکات نظامی و امنیتی قابلتوجه است. آمریکا حضور دریایی خود را در شرق مدیترانه و دریای سرخ حفظ کرده و متحدان اسرائیل در حال ارسال پیامهای بازدارنده به محور مقاومت هستند. تحلیلگران عرب در رسانههایی مانند الجزیره نوشتهاند که بازگشایی احتمالی رفح، اگر با کنترل امنیتی شدید و بدون تغییر واقعی در وضعیت انسانی غزه همراه باشد، نهتنها بحران را حل نخواهد کرد، بلکه میتواند به جرقهای تازه برای انفجار نارضایتی و بازگشت درگیری تبدیل شود.
در مجموع، دیدار ویتکاف و کوشنر با نتانیاهو را باید بخشی از پازل بزرگتری دانست که در آن، آمریکا میکوشد همزمان چند هدف متضاد را پیش ببرد: جلوگیری از جنگ فراگیر، حفظ برتری امنیتی اسرائیل، مدیریت افکار عمومی جهانی و آمادهسازی سناریوهای جایگزین در صورت شکست آتشبس. اینکه این معادله شکننده تا چه اندازه دوام میآورد، به تحولات روزهای آینده در غزه، رفح و مرزهای شمالی اسرائیل گره خورده است؛ جایی که هنوز بوی باروت از زیر خاکستر بهوضوح به مشام میرسد.
